Bütöv Azərbaycan birlik Hərəkatı: Bu, eyni zamanda bu günkü Azərbaycan Respublikasının mövcudluğunun əsas tarixi təməllərindən biridir. Bu günkü Azərbaycanın daxili və xarici siyasəti, iqtisadiyyatı, mədəniyyəti və ölkəmizin həyatı ilə bağlı digər məsələlər Bakı ilə, Xəzər ilə, təbii ehtiyatlar ilə nə qədər bağlıdırsa, deməli Bakının düşmən işğalından azad edilməsi, nəinki paytaxtımız olması, eləcə bir Azərbaycan şəhəri kimi qalması ilə də o qədər bağlıdır. Bəs bu hadisə hansı şəraitdə və necə baş verdi?
Tarixi Şərait
20-ci əsrin əvvəlləri tarixə Birinci Dünya Müharibəsinin yaşandığı, Çar Rusiyasının dağıldığı və qısa bir müddət sonra SSRİ-nin qurulduğu, beləcə ideoloji qütbləşmənin başladığı illər kimi düşdü.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin banisi Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin naşirliyi altında Berlində çıxarılan “Qurtuluş“ jurnalının 1935-1937-ci illərdə işıq üzü görmüş təxminən 50-70 arasında yeni nüsxələri tapılıb. Nüsxələri Berlində fəaliyyət göstərən Almaniyada N. Gəncəvi adına Azərbaycan Mədəniyyət İnstitutu dünya şöhrətli Azərbaycan yazıçısı Məhəmməd Əsəd Bəyin tədqiqatı ilə məşğul olarkən aşkarlayıb. Bu barədə APA-ya institutun direktoru Nuridə Atəşi məlumat verib.“İnsanlara hürriyyət, millətlərə istiqlal” şüarı altında çıxan, Azərbaycan Milli Qurtuluş hərəkatının aylıq orqanı olan jurnalda M. Ə. Rəsulzadə, H. Münşi, M. Məmmədzadə, A. K. Qulu, Azəri, V. Nuhoğlu və Y. Əli baş yazar kimi fəaliyyət göstərib. 
Ankoric meri (Amerikanın Alyaska ştatının paytaxtı) Mark Beqiç bəyannamə verərək, mayın 28-ni "Azərbaycanın milli günü" elan edib. Alyaskada Azərbaycan diasporasının nümayəndələrinin Turana verdiyi xəbərə görə, bəyannamənin mətnində deyilir ki, 28 may 1918-ci ildə Azərbaycan müsəlman dünyasında ilk respublika olub, ABŞ ölkənin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyünü 1992-ci ildə tanıyıb. 
Diaspor təşkilatları 28 Mayı qeyd edəcəklər 
Qənirə Paşayeva milli hökumətin iki məşhur simasının məzarlarını ziyarət edəcək 
Xaliq Bahadır: «Birinciliyi Rəsulzadəyə oğlu, partiyası yox, tarix verib» Dünən BMM-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasının 90 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib. AXCP Gənclər Komitəsinin təşkilatçılığı ilə keçirilən dəyirmi masa “Xalq Cümhuriyyətində mətbuat azadlığı” mövzusunda oldu. Dövlət himninin oxunması ilə başlanan tədbiri giriş sözü ilə açan AXCP Gənclər komitəsinin sədri Seymur Həziyev bildirdi ki, Cümhuriyyətin doxsan illik yubileyi ilə əlaqədar rəsmi tədbirlər başlamasa da, ictimai tədbirlərə artıq start verildi: “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradıcıları bu dövləti bu xalq üçün yaradıblar və Azərbaycan xalqının idealist kəsimi bilməlidir ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradıcıları bir tarixi missiya ilə onlara borc miras qoyub gediblər. Və indiki şəraitdə, repressiyaların tüğyan etdiyi, milli siyasətin olmadığı dövrdə bu cür milli məsələləri gündəmdə saxlamaq vətəndaş cəmiyyətinin, dövlətçiliyə bağlı qüvvələrin vəzifəsi olmalıdır. 
