Türkiye batıda bunaldıkça tarihi coğrafyasına dönüyor. Başbakan Erdoğan'ın batıda Yunanistan, Bulgaristan; doğuda Suriye, Türk cumhuriyetleri ve Rusya'ya yaklaşımı bunun en belirgin işareti
AVNİ ÖZGÜREL
 |
| Tebriz'de bağımsız devlet kurmak isteyen Hıyabani (ortada) idam edildi. Rusya'daki 1917 ihtilali sırasında Azerbaycan'ın başında Resulzade bulunuyordu (sağda). Osmanlı'nın organize ettiği Azeri gerillalar (solda). |
Başbakan Tayyip Erdoğan'ın Azerbaycan gezisi ve orada Kuzey Kıbrıs'la ilgili olarak karar oluşmasını sağlaması fevkalade önemli. Keza İslam Kalkınma Örgütü zemininde elde edilen sonuç da... Bu gelişme Türkiye'nin tarihi coğrafyasına yönelmesi durumunda tedirginliklerini üzerinden atıp güç kazanacağının işaretlerini bünyesinde barındırıyor. AB'ye ya da ABD'yle ilişkilere alternatif mi bu, elbette değil. Türkiye'nin AB'ye tam üyelik hedefinden vazgeçmesini de gerektirmez. Ama tarih iyi okunduğunda bugünün dünyasında pekâlâ daha dengeli bir siyaset oluşturmaya imkân verebilir.
Yunanlının 'Turan' hayali
Rusya yolculuğum sırasında tanıştığım Yunan asıllı Kanadalı bir akademisyen olan Dimitri Kitsikis, İstanbul merkezli, Yunanistan ve Kıbrıs'ın içinde yer alacağı Balkanlar, Kafkasya ve Orta Asya coğrafyasına dayalı bir siyasi yapılanma düşlediğini anlatırken 'Turan Devleti Projesi'ni bir Yunanlıdan dinlemenin şaşkınlığı içindeydim. Bu elbette bir hayal. Ama birliğin mutlaka aynı siyasi çatı altında toplanmak manasına gelmeyeceğini düşündüğünüzde o noktadan hareketle politika oluşturma şansının doğmayacağı aynı kesinlikle iddia edilebilir mi?
Kafkasya'nın asırlar süren işgal ve bağımsızlık mücadelesi tarihinin ardından 1917 ihtilali sonrası ortaya çıkan şartlarda Türkiye'yle Azerbaycan 'yek vücud' olma kararı almışlardı. Bakü'de hâlâ varlığını sürdüren Mehmet Emin Resulzade'nin kurduğu Müsavat Partisi işbaşındaydı. Rahmetli Resulzade'nin devlet başkanı olduğu bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti ilan edilmişti. Bakü işgal altında olduğu için başkent olarak Gence'nin seçilmesinin ardından İstanbul'la temasa geçen Azerbaycan'la Osmanlı hükümeti gizli bir anlaşma imzaladı.
Davamı...
Soydaşlar!, Vətəndaşlar!
Bu gün dünya ölkələrinə səpələnmiş soydaşlarımızın doğma vətəndən miqrasiyası müxtəlif dövrlərə təsadüf edir. Etiraf olunmalıdır ki, həmvətənlərimizin öz tarixi torpaqlarından sıxışdırılıb çıxarılması prosesi daha çox rusların Qafqazın işğalından sonra başlamışdır. Bu proses 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan, ölkəmiz sovetləşdikdən sonra özünün ən yüksək zirvəsinə qədəm qoymuşdur. Təqib, sürgün və həbsxanalardan yaxa qurtarmaq üçün xalqımızın minlərlə övladı müxtəlif ölkələrə mühacirət etmək məcburiyyətində qalmışlar. Onların arasında elmi, siyasi və mədəni səviyyəsi yüksək olan ziyalılar əksəriyyət təşkil etmişdir.
Onunla ilk tanışlığımız 1989-cu ildə oldu. O zaman "Yazıçı" nəşriyyatında redaktor işləyirdim. Hörmətli alimimiz professor Murtuz Sadıqov ilk dəfə bizi tanış etdi və onun böyük öndərimiz M.Ə.Rəsulzadənin nəvəsi olduğunu söylədi. Sonra Qazaxıstana, Karaqanda şəhərində getdim. M.Ə.Rəsulzadənin oğlu Azər bəylə görüşdüm. Möhkəm dostluq əlaqələrimiz yarandı. Rəislə isə artıq Bakıda tez-tez görüşürdük. Və biz bir ailənin üzvlərinə çevrilmişdik. 
